2.12. Esperanto havas neniun politikan celon

Dekdua antaujugho: "Esperanto naskighis en la fino de la pasinta jarcento inter multaj sentimentalaj utopioj de la tiama etburgha mensostato. Ghi estas frukto de kosmopolitaj doktrinoj de la kaduka pacifismo kaj celas forpreni la atenton de la laborista klaso for de la batalo kontrau la internacia kapitalismo."

* * *

"Utopio", kiel sciate, estas vorto el greka deveno, kun la senco: "tio, kio he havas lokon, kio ne ekzistas konkrete".

Studante la evoluon de la homaro, ni povas aserti, ke utopio estas la unua pasho en la direkto de la konkretigo de iu idealo. Ni konsideru nur kelkajn ekzemplojn cherpitajn el la brazila historio: la politikan sendependecon de la lando, la abolicion de la sklaveco, la konstruon de la chefurbo Brazilio. Chiu el la tri faktoj menciitaj estis, komence, nur utopio, sed hodiau ili estas realajhoj, apartenantaj al la chiutaga vivo.

Estas ankau facile cherpi ekzemplojn el la universala historio. Jen kelkaj: la plibonigo de la laborkondichoj, la jura egaleco inter viroj kaj virinoj, la senkoloniigho, la monda solidareco en kelkaj kampoj, kiel ekzemple sano. Chiuj tiuj faktoj ne plu estas "utopioj", sed anstatau ili la homaro nutras nun aliajn revojn, kiuj siatempe same konkretighos.

* * *

La aspiro pri paco estas normala che civilizita homo. La malkonsentojn kun siaj najbaroj li solvas ne plu per materiaj armiloj sed per juraj rimedoj. Li ne plu faras justecon per siaj propraj manoj, sed alvokas la leghojn kaj la justicon por protekti sian ofenditan rajton. Civilizita socio ne nur donas protekton kontrau individua malrespekto al ies rajtoj, sed ankau al la eventualaj perfortoj, kiujn la publikaj instancoj povas praktiki kontrau individuo.

Tio, kio validas por civilizitaj homoj, validas ankau por civilizitaj nacioj; en siaj rilatoj kun la aliaj nacioj ili submetighas al la regado de la leghoj.

Male la necivilizita homo estas militema. Por li juro estas abstraktajho nekomprenebla. Li akceptas nur unu leghon: tiun de la plejfortulo. Char li nur iomete pli evoluis ol la besto, eble nur fizike, li submetighas komplete al la legho de la bestoj: kiu estas la plej forta, tiu regas. Same agas necivilizitaj popoloj. Do pacemo kaj militemo estas mezuriloj de la civilizo de individuoj kaj popoloj. Fakte en kelkaj okazoj pravighas militoj, nome por liberigi la patrolandon el fremda regado, au por defendi ghin kontrau milita atako. Sed sisteme intenci solvi internaciajn kverelojn pere de militoj estas postrestajho de barbaraj tempoj.

Tio klarigas kial tiel precize difinas sian pacaspiron la homo de la 20-a jarcento: unue pere de Ligo de Nacioj, kaj poste pere de UN. La unua fiaskis kaj la dua ne tute sukcesas, sed almenau ghi estas universala politika forumo, kie la popoloj jam havas oportunon debati kaj pledi por siaj rajtoj.

Eventuala fiasko de UN ne pruvus, ke la idealo pri paco estas absurda. Ni scias, ke la evoluo farighas per sinsekvaj provoj; UN povus farighi nur malsukcesinta dua provo, kaj, post ghi, eble aperus tria kaj definitiva monda organizajho kapabla reguligi efektive la interpopolajn rilatojn kaj jure solvi la internaciajn malkonsentojn. Evidente, por la bono de la nuna homaro estas preferinde, ke UN sukcesu.

* * *

Pri la aserto, ke Esperanto "celas forpreni la atenton de la laborista klaso for de la batalo kontrau la internacia kapitalismo", ghi estas nete malvera. Unue char Esperanto ne havas politikajn celojn (vidu la Deklaracion pri Esperantismo kaj la Statuton de UEA, paghon 4). Due char neneutralaj organizajhoj jam de longe uzas Esperanton por disvastigi siajn celojn, ekzemple: Laborista Sennacieca Asocio Tutmonda SAT, 67 Avenue Gambetta, P 75020 Paris, Francujo).

Tio, kio ne estas klare dirita en tiu antaujugho, estas, ke Esperanto, proksimigante inter si personojn kaj popolojn, malarmigas la spiritojn kaj ne instigas, ke iu homo agu militeme kontrau alia homo. Por tiuj, kiuj lautvochas la perforton kiel ilon por solvi la intemaciajn kyerelojn, Esperanto fakte malhelpas. Ghi taugas nur por civilizitaj homoj el kiu ajn politika sistemo.

* * *

La plej tauga ilo por opozicii la chi analizitan antaujughon estas la pacedukado, farebla en chiuj lernejaj gradoj. En ghi grava rolo ludus la instruado pri UN, ties agentejoj kaj la homaj rajtoj.

En la brazilaj unuagradaj lernejoj oni jam instruas pri UN en la lemobjekto nomata "Sociaj studoj". Sufichus do nur emfazi la gravecon de tiu politika monda organizajho. Sed por kompleta pacedukado estus necese, krome, pliampleksigi la programojn de alia lernobjekto: "Morala kaj civitana edukado".

<< >>

PRI TUTKOMUNA LINGVO
PRI RUSA LINGVO
PRI ANGLA LINGVO
PRI ALIAJ NACIAJ LINGVOJ
BATALO DE LINGVOJ
ARTIKOLOJ PRI ESPERANTO
"" PRI "KONKURENTOJ" DE ESPERANTO
LECIONOJ DE ESPERANTO
.KONSULTOJ DE E-INSTRUISTOJ
ESPERANTOLOGIO KAJ INTERLINGVISTIKO
TRADUKO DE MALSIMPLAJ FRAZOJ
TRADUKOJ DE DIVERSAJ VERKOJ
FRAZEOLOGIO DE ESPERANTO
, . VERKOJ DE ZAMENHOF KAJ PRI LI
, PROKSIMAJ MOVADOJ
ELSTARAJ PERSONOJ KAJ ESPERANTO
PRI ELSTARAJ ESPERANTISTOJ
. EL HISTORIO DE RUSIA E-MOVADO
KION ONI SKRIBAS PRI ESPERANTO
ESPERANTO EN LITERATURO
. KIAL E-MOVADO NE PROGRESAS
HUMURO PRI KAJ EN ESPERANTO
- ESPERANTO POR INFANOJ
DIVERSAJHOJ
INTERESAJHOJ
PERSONAJHOJ
/ DEMANDARO / RESPONDARO
UTILAJ LIGILOJ
IN ENGLISHPAGHOJ EN ANGLA LINGVO
PAGHOJ TUTE EN ESPERANTO
NIA BIBLIOTEKO


. miresperanto.com !