97. - . . .

a> , : Mi razas min . Shi lavas sin .

b> estas +ata , :Tiaj okazoj estas bone memorataj . - oni: Oni bone memoras tiajn okazojn.

c> -igh- , , : sidigi , > sidighi ; Atenton! La pordoj fermighas! ! ! ( , )

ch> unu la alian : Ili kisas unu la alian . inter-: intershanghi .

d> , -ebl-
-em-: - Ial mi ne emas dormi, Ial mi ne sentas dormemon. La krokodilo ne kapteblas.

e> - , , : miri , ghoji , halti . , -ig-, -: mirigi , ghojigi , haltigi . -, , : fumi =, lerni (-)=(-), decidi () (- ), lumi (). , - : timi , plachi , esperi , peni .

f> - , : dorloti () petoli (), reskribi korespondi .

-igh-.

98. , : kaj...kaj ...; nek...nek ...; au...au ...; chu...chu ... ; jen...jen ...; ju...des ...; se...do ...; kiel...tiel ... . Mi donacos al li kaj libron kaj ludilon , . Ju pli mi atentas, des malpli mi komprenas , . Ju plu des pli , . Restas nek konsilo nek konsolo , . Nek peno nek provo donos lakton de bovo. Chu pro timo, chu pro fiereco li nenion repondis , - . Jen flugil-tushante ondon, jen sagante la chielon, krias ghi kaj nuboj audas ghojon en la kri kuragha , , .

Biografio de doktoro Zamenhof.

Ludoviko Lazaro Zamenhof, la autoro de Esperanto, naskighis la dek-kvinan de decembro de la jaro mil okcent kvindek-naua (1859) en urbo Bialystok (nun en Pollando). La familio Zamenhof estis kristanighinaj hebreoj. Liaj avo kaj patro estis lingvoinstruistoj. En Bialystok loghis ghenerale kvar nacioj: poloj, rusoj, hebreoj kaj germanoj. Ludoviko de la infanagho komprenis chiujn kvar lingvojn, kaj dum la gimnaziaj jaroj studis ankau la francan, la anglan, la grekan kaj Latinon.

En la urbeto ofte okazis naciaj kaj religiaj konfliktoj, kaj ech pogromoj, kiuj ege impresis la knabon. Li pensis, ke la naciojn malamikigas diverseco inter iliaj lingvoj kaj religioj. Tial li decidis krei neutralan bazon, kiu helpus al la reciproka kompreno kaj estimo, kaj li komencis ellaboradi du projektojn: neutrlan lingvon kaj neutralan religion. (Poste la vivo montris, ke la religia projekto Helilismo ne trovis al si istojn.)

En la agho dek nau jaroj Ludoviko konatigis siajn gimnaziajn amikojn kun nova inventajho Lingwe Uniwersala (kiu estis pravarianto de nia nuna Esperanto) kaj ghian naskightagon la junuloj ghoje festis, ech kantante himnon en tiu nova lingvo.

En la jaroj 1879-1885 li studis medicinon en la universitatoj en Moskvo kaj Varsovio, kaj farighis okulisto. La profesio neniam donis al li sufichan panon, la tutan vivon li restis tre malricha. Li plu prilaboradis sian ideon, provante traduki, verki kaj versi en la projektata lingvo, faciligante la gramatikon kaj vortaron.

Li fianchighis en la jaro 1887 kun Klara Zilbernik (poste de tiu felicha geedzeco aperis tri gefiloj: Adam, Sofia kaj Lidia). La bopatro interesighis pri la ideo de la bofilo, kaj donis sufichan monon, kiu ebligis eldonadon de la unuaj broshuroj pri la internacia lingvo. Finfine la kvardekpagha libreto kun titolo doktoro Esperanto. . . estis presita la 26-an de julio de la jaro 1887. Tiun daton la esperantistoj opinias la naskightagon de la lingvo. Dum kelkaj pluaj monatoj aperis ankau lernolibroj por francoj, germanoj, angloj kaj poloj. La libretoj konsistis el antauparolo, priskribo de la alfabeto, gramatiko (16 reguloj) kaj vortareto kun malpli ol mil vortoj. La broshuroj estis dissendataj al diversaj famuloj, societoj kaj librovendejoj. Baldau revenis respondaj leteroj jen laudaj, jen mokaj. Komencis aperi rondetoj kaj kluboj de esperantistoj, aperis unuaj verkistoj kaj pedagogoj, la lingvo komencis vivi mem!

Dum la tuta vivo doktoro Zamenhof verkis kaj eldonis preskau duoncenton da libroj kaj broshuroj, originalaj kaj tradukitaj: la Malnova Testamento (el Biblio), la fabeloj de Andersen, La Revizoro de Gogol, La Batalo de la Vivo de Dickens, Hamleto de Shakespire, Ifigenio en Taurido de Goethe, Georgo Dandin de Moliere, La Rabistoj de Schiller k.t.p. Lia plej grava verko por esperantistoj estas La Fundamento de Esperanto (1905), kiu estis oficiale akceptita de la Unua Uniuverala Kongreso de esperantistoj en la kurorta urbeto Boulogne-sur-Mer en Francio.

Dum lia vivo okazis kvar Universalaj Kongresoj, kaj chiam li estis honorata kontrau lia modesteco. Zamenhof ne shatis oficialajn ceremoniojn kaj estis timema antau granda publiko. Li ne volis esti posedanto de sia kreajho, char li klare komprenis, ke lingvo devas aparteni al chiuj parolantoj kaj nur tiel ghi normale vivos kaj evoluos.

Zamenhof mortis la 14-an de aprilo 1917 en Varsovio okupita de germanoj, opiniante ke lia vivo pasis vane, char la homaro ne lernis lecionojn de la paco kaj amikeco.

<< >>

PRI TUTKOMUNA LINGVO
PRI RUSA LINGVO
PRI ANGLA LINGVO
PRI ALIAJ NACIAJ LINGVOJ
BATALO DE LINGVOJ
ARTIKOLOJ PRI ESPERANTO
"" PRI "KONKURENTOJ" DE ESPERANTO
LECIONOJ DE ESPERANTO
.KONSULTOJ DE E-INSTRUISTOJ
ESPERANTOLOGIO KAJ INTERLINGVISTIKO
TRADUKO DE MALSIMPLAJ FRAZOJ
TRADUKOJ DE DIVERSAJ VERKOJ
FRAZEOLOGIO DE ESPERANTO
, . VERKOJ DE ZAMENHOF KAJ PRI LI
, PROKSIMAJ MOVADOJ
ELSTARAJ PERSONOJ KAJ ESPERANTO
PRI ELSTARAJ ESPERANTISTOJ
. EL HISTORIO DE RUSIA E-MOVADO
KION ONI SKRIBAS PRI ESPERANTO
ESPERANTO EN LITERATURO
. KIAL E-MOVADO NE PROGRESAS
HUMURO PRI KAJ EN ESPERANTO
- ESPERANTO POR INFANOJ
DIVERSAJHOJ
INTERESAJHOJ
PERSONAJHOJ
/ DEMANDARO / RESPONDARO
UTILAJ LIGILOJ
IN ENGLISHPAGHOJ EN ANGLA LINGVO
PAGHOJ TUTE EN ESPERANTO
NIA BIBLIOTEKO


. miresperanto.com !