POST LA GRANDA MILITO

Apelo de L.Zamenhof al diplomatoj de la tuta mondo (1915)


Terura milito ekkaptis nun preskau la tutan Europon. Kiam finighos la grandamasa reciproka buchado, kiu tiel forte malhonoras la civilizitan mondon, kunvenos la diplomatoj kaj penos reordigi la rilatojn inter la popoloj. Al vi, al tiuj estontaj reordigantoj, mi nun min turnas.

Kiam vi kunvenos post la plej ekstermanta milito, kiun iam konis la historio, vi havos antau vi eksterordinare grandan kaj gravan taskon. De vi dependos, chu la mondo havu de nun fortikan pacon por tre longa tempo kaj eble por chiam, au chu ni havu nur kelktempan silenton, kiun baldau denove interrompos diversaj eksplodoj de intergentaj bataloj au ech novaj militoj. Pripensu do frutempe kaj tre zorge vian taskon, char nun, kiam por via laboro estas oferitaj multaj centmiloj da homaj vivoj kaj milionoj da tre malfacile akiritaj homaj bonstatoj, vi havos sur vi tre grandan moralan respondecon. Zorgu do, ke via laboro ne estu sencela kaj senfrukta, kaj ke post la fino de viaj laboroj la homaro povu diri: ni ne vane elportis la grandegajn kaj terurajn oferojn.

Chu vi komencos simple refaradi kaj flikadi la karton de Europo? Chu vi simple decidos, ke la terpeco A devas aparteni al la gento X kaj la terpeco B al la gento Y? Estas vero, ke tian laboron vi devos fari; sed ghi devas esti nur negrava parto de viaj laboroj; gardu vin, ke la refarado de la karto ne farighu la tuta esenco de viaj laboroj, char tiam viaj laboroj restus tute senvaloraj, kaj la grandegaj sangaj oferoj, kiujn la homaro elportis, restus vanaj.

Kiom ajn vi volos kontentigi la popolojn, kiom ajn justaj vi penos esti kontrau diversaj gentoj, vi nenion atingos per refarado de la karto, char chiu shajna justeco koncerne unu genton estos samtempe maljusteco koncerne alian genton. La nuna tempo ne estas simila al la tempo antikva: sur chiu disputebla peco da tero laboris kaj vershis sian sangon ne unu gento, sed ankau aliaj gentoj; kaj se vi decidos, ke tiu au alia terpeco devas aparteni al tiu au alia gento, vi ne sole ne faros agon justan, sed vi ankau ne forigos sur tiu terpeco la kauzon de estonta batalado. La "liberigo", kiun vi donos al tiu au alia terpeco, estos nur sofismo, char ghi signifos nur, ke al tiu au alia gento vi donos la rajton, esti sur tiu terpeco mastroj super homoj de aliaj gentoj, kiuj ankau tie naskighis, laboris kaj suferis kaj havas koncerne sian patrujon la samajn naturajn rajtojn, kiujn chiu infano havas koncerne sian patrinon. Estas vero, ke tiu gento, kiun vi privilegios, entuziasme krios: "Vivu la diplomatoj!", kaj se tiu gento sur la koncerna terpeco prezentos la plimulton, ghi per teroro silentigos la aliajn, kaj chiuj gazetoj en la mondo diros, ke "la tuta loghantaro de la terpeco A sentas sin tre felicha" ... Sed tio estos mensogo, simpla mensogo, kiun la mondo ne komprenos nur pro tio, ke la ghemado de la terore silentigitaj prematoj, de homoj, kiuj en sia patrujo farighis "fremduloj", ne venos al ghiaj oreloj.

Transdonante ian terpecon al la homoj de tiu au alia gento, vi chiam faros maljustajhon kontrau aliaj homoj, kiuj havas la samajn naturajn rajtojn koncerne tiun terpecon. La sola efektive justa decido, kiun vi povas fari, estas: laute proklami kiel oficialan, firme interkonsentitan kaj plene garantiitan decidon de chiuj europaj regnoj, la sekvantan elemente naturan, sed ghis nun bedaurinde ne observantan principon:

Chiu lando morale kaj materiale plene egalrajte apartenas al chiuj filoj.

Sinjoroj diplomatoj! Post la terura eksterma milito, kiu starigis la homaron pli malalten ol la plej sovaghaj bestoj, Europo atendas de vi pacon. Ghi atendas ne kelktempan interpacighon, sed pacon konstantan, kiu sola konvenas al civilizita homa raso. Sed memoru, memoru, memoru, ke la sola rimedo, por atingi tian pacon, estas: forigi unu fojon por chiam la chefan kauzon de la militoj, la barbaran restajhon el la plej antikva antaucivilizacia tempo, la regadon de unuj gentoj super aliaj gentoj.



( . )

. , , . , , .

, - , . , , , , . , , , . , , : .

? , , - Y? , ; ; , , , , , .

, , , . : , ; , , , . "", , , , , , , . , , , : " !", , , , " "... , , , , , , "", .

, , . , , : , , , :

.

* * *

! , , . , , . , , , , , : , , - .

[ L. L. Zamenhof, 1915 ]

PRI TUTKOMUNA LINGVO
PRI RUSA LINGVO
PRI ANGLA LINGVO
PRI ALIAJ NACIAJ LINGVOJ
BATALO DE LINGVOJ
ARTIKOLOJ PRI ESPERANTO
"" PRI "KONKURENTOJ" DE ESPERANTO
LECIONOJ DE ESPERANTO
.KONSULTOJ DE E-INSTRUISTOJ
ESPERANTOLOGIO KAJ INTERLINGVISTIKO
TRADUKO DE MALSIMPLAJ FRAZOJ
TRADUKOJ DE DIVERSAJ VERKOJ
FRAZEOLOGIO DE ESPERANTO
, . VERKOJ DE ZAMENHOF KAJ PRI LI
, PROKSIMAJ MOVADOJ
ELSTARAJ PERSONOJ KAJ ESPERANTO
PRI ELSTARAJ ESPERANTISTOJ
. EL HISTORIO DE RUSIA E-MOVADO
KION ONI SKRIBAS PRI ESPERANTO
ESPERANTO EN LITERATURO
. KIAL E-MOVADO NE PROGRESAS
HUMURO PRI KAJ EN ESPERANTO
- ESPERANTO POR INFANOJ
DIVERSAJHOJ
INTERESAJHOJ
PERSONAJHOJ
/ DEMANDARO / RESPONDARO
UTILAJ LIGILOJ
IN ENGLISHPAGHOJ EN ANGLA LINGVO
PAGHOJ TUTE EN ESPERANTO
NIA BIBLIOTEKO


. miresperanto.com !