PREFIKSIGO DE LA KONJUNKCIO 'CHU'

Anatolij Goncharov
El LA GAZETO, n-ro 77 (15 jun 98), p. 6.

Antau jaroj en LG-30, p. 25, mi esprimis admiron legi richan je esprimbelajhoj tradukon de Jovan ZARKOVICH*. Kvazau daurigo de tio, baldau post mia publikajho, Jovan, agrabla kvardekjarulo, aperis en nia E-klubo Lev Tolstoj. Mi uzis la okazon por babili du horojn kun tiu lerta tradukisto. Evidentighis, ke ni ambau chasas plirichigon de esperanta esprimebleco; mi akcentis plirichigon el nacilingvaj fontoj, Jovan el internaj rezervoj de E-gramatiko. Post tio, ankau mi komencis noti interesajn ekzemplojn, i.a. de adverb- kaj prepozici-uzoj. Chi tie mi volas prezenti miajn meditojn rilate prefiksigon de la konjunkcio 'chu'.

Post lego de la supra Jovan-a traduko, mi nenie plu tra la E-legitajoj renkontis chu-vortojn similaj al chuvivaj kaj chukashitaj" proponitajn de Zarkovich. Sed mi mem komencis uzi chu-vortojn en miaj leteroj vershajne sen miskompreno.

Oktobre 1977 mi elpashis pri la temo en la literatura sekcio de la Lev Tolstoj-Klubo por rikolti kritikojn. Mi proponis aron da arbitre elpensitaj ekzemploj. Tiu chudormo dauris preskau duonhoron, poste ghi pasis. Vian chupretan viando-rostajon ni vere devis iom longe machi. Mi edzighos kun shi, nur kiam mi konstatos transformighon de shia chuamo en veran amon. La kunvenoj de nia E-klubo devus komencighi ghustatempe malgrau chuveno de la prezidanto. Mi konscias, ke mian chughustan opinion pri la prefiksigo de 'chu' ankau interlingvistoj devas senchuigi.

Anstatau kritiki, la klubanoj entuziasme improvizis aliajn ekzemplojn. Per tio mi konstatis permeson verki tiun chi artikoleton por provoki pli oftan uzon de chu-prefikso.

Jen mi legis en Monato 1O, 1997, p15: Bone scias tion ankau la sanitara servo (des pli pro la dauranta en la urbo epidemio de abdomena tifo, char la pano trapasas eventuale trans la manoj de chu sanaj chu malsanaj homoj). Evidente, eblas per la uzo de la freshe nova vorto chusanaj anstatau chu sanaj, chu malsanaj iom redukti la tekston.

La prefikso chu- uzeblas por esprimi dubon au necertecon au eblecon che du kontrauajhoj kutime ligitaj per la adverbo ne au la prefikso mal-.

Tio estas respondo al funde estimata de mi Mikaelo GISHPLING, kiu en tute interesa analizo pri la poezio de Klara ILUTOVICH (Scienco kaj Kulturo, 4, p26-29**) demandas kritike: Kio estas okupo chuvana? Chu eventuale vana? Preskau tiel, Mikaelo! Klara Ilutovich dubas: chu eble vane au chu ne vane elspezas shi sian tempon por tiu (iu) okupo?

Do, plilarghigo de la semantika kampo por la konjunkcio chu plilarghigas la esprimeblon en nia lingvo.

Fine, unu epizodo el mia antaunelonga vesperpromeno: En la senhoma parko krepuskighis. De la mara flanko mi rimarkis alvenantan homfiguron. Chu viro, chu virino, divenumis mi, preparante kioma-hor-demandon. Subite la chuviro iris flanken....

* O kaj aliaj rakontoj de Damir MIKULICHICH, IKS, Zagreb, 1988, p30 k 120.
** Nova E-revuo eldonata de Europa Jura Universitato en Moskvo; respondeca redaktoro Vladimir SAMODAJ.

PRI TUTKOMUNA LINGVO
PRI RUSA LINGVO
PRI ANGLA LINGVO
PRI ALIAJ NACIAJ LINGVOJ
BATALO DE LINGVOJ
ARTIKOLOJ PRI ESPERANTO
"" PRI "KONKURENTOJ" DE ESPERANTO
LECIONOJ DE ESPERANTO
.KONSULTOJ DE E-INSTRUISTOJ
ESPERANTOLOGIO KAJ INTERLINGVISTIKO
TRADUKO DE MALSIMPLAJ FRAZOJ
TRADUKOJ DE DIVERSAJ VERKOJ
FRAZEOLOGIO DE ESPERANTO
, . VERKOJ DE ZAMENHOF KAJ PRI LI
, PROKSIMAJ MOVADOJ
ELSTARAJ PERSONOJ KAJ ESPERANTO
PRI ELSTARAJ ESPERANTISTOJ
. EL HISTORIO DE RUSIA E-MOVADO
KION ONI SKRIBAS PRI ESPERANTO
ESPERANTO EN LITERATURO
. KIAL E-MOVADO NE PROGRESAS
HUMURO PRI KAJ EN ESPERANTO
- ESPERANTO POR INFANOJ
DIVERSAJHOJ
INTERESAJHOJ
PERSONAJHOJ
/ DEMANDARO / RESPONDARO
UTILAJ LIGILOJ
IN ENGLISHPAGHOJ EN ANGLA LINGVO
PAGHOJ TUTE EN ESPERANTO
NIA BIBLIOTEKO


. miresperanto.com !